ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )
37
مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )
مرحوم ميرزا محمد على مرقوم ، بطورىكه در « مجمع الفصحاء 2 : 483 » فرموده از معاريف رجال و أعيان ايران در عصر خود بوده ، و در مراتب شاعرى پايهاى اعلى و درجهاى قصوى داشته ، و سالها وزير و مستوفى و پيشكار محمد شاه در آذربايجان و طهران بوده ، و در زمان حيات او بدرود جهان نموده . آنگاه در « مجمع » أشعار بسيارى از او آورده كه ما فقط چند بيت از آن را اينجا نقل مىكنيم ، و تخلص او مايل بوده . در مدح حضرت فاطمهء معصومه بنت حضرت امام موسى الكاظم عليه السلام : اى بانوى بهشتى ، اى زادهء پيمبر * فر فراخ كيوان ، نور بزرگ داور رخشنده اختر جان ، زيبنده گوهر دل * فرخنده دخت موسى ، فرخ سليل جعفر معصومهء دوعالم ، مجموعهء دو گيتى * بانوى هفت حجله ، خاتون هفت كشور آنجا كه مسند تو ؛ ميران برند سجده * آنجا كه معجر تو ؛ شاهان نهند افسر با رأى روشن تو ، بر چهر مهر برقع * با فر حشمت تو ، بر فرق ماه معجر در عرصهگاه امكان ، فرخ سير نياكان * ميران ملكآرا ، شاهان دادگستر فرمان بران يزدان ، فرماندهان كيهان * پروردگان زهرا ، نوباوگان حيدر و همانا مايل تخلص چند نفر ديگر از شعراء غير از اين مايل آشتيانى است كه اينك فهرست آنها به ترتيب مضافاليههاى كلمهء مايل اينجا نوشته مىشود : 1 - مايل استرآبادى كه نامش اسماعيل بيك و در شعراء معاصرين « آتشكده » نوشته . 2 - مايل اصفهانى كه در « مجمع الفصحاء 2 : 446 » ذكر شده و نامش شيخ رحيم و نيز از شعراء همان مائهء دوازدهم بوده . 3 - مايل افشار كه نامش ميرزا حسن و در « المآثر و الآثار : 207 » نوشته . 4 - مايل تويسركانى كه نامش يد اللّه خان و در 1369 بيايد . 5 - مايل شاملو كه نامش قليج و در شعراء سلاطين « آتشكده » نوشته و از رجال مائهء يازدهم بوده . 6 - مايل شيرازى كه نامش ملا مهدى و در « آثار عجم : 566 » است . 7 - مايل طهرانى نامش شاطر غلامحسين . 8 - مايل قزوينى نامش محمد . 9 - مايل مشهدى كه در « مطلع - الشمس 2 : 442 » نوشته . 10 - مايل همدانى . 11 - مايل هندى كه نامش لاله متهن - لال بوده . 12 - مايل هندى ديگر كه نامش مير شير على است . و 4 و 7 و 8 و 10 و 11 و 12 كه